Wat weet je eigenlijk echt van de producten die je koopt? Je ziet ze in hun uiteindelijke vorm, maar weet je ook hoe ze zijn gemaakt, hoe lang geleden ze van de band rolden of hoe duurzaam het productieproces was? Een digitaal productpaspoort (DPP) helpt al die vragen te beantwoorden.
De technologie achter het digitaal productpaspoort is vrij nieuw, maar de Europese Unie loopt voorop met de invoering ervan in allerlei sectoren. Maak of verkoop je fysieke producten? Sluit je dan aan bij de groeiende groep bedrijven die een DPP gebruiken om waardevolle informatie over hun producten te delen.
Wat is een digitaal productpaspoort?
Een digitaal productpaspoort (DPP) is een digitaal dossier met gedetailleerde informatie over de milieu-impact van een fysiek product en over de inspanningen op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen bij de productie. Een digitaal productpaspoort bevat onder meer de herkomst, de materialen, het productieproces en instructies voor recycling of reparatie.
De gegevens van een DPP bekijk je door een QR-code te scannen op de verpakking of op het product zelf. Digitale productpaspoorten zorgen voor meer transparantie, traceerbaarheid en naleving van regels, en verbeteren de relatie tussen fabrikanten en consumenten.
Welke informatie staat in een digitaal productpaspoort?
Een digitaal productpaspoort werkt als digitaal dossier waarin gegevens worden bijgehouden over de herkomst van materialen, efficiënt gebruik van grondstoffen en reparaties. Het helpt bedrijven te voldoen aan milieuwetgeving en geeft consumenten tegelijk transparant inzicht in de producten die ze kopen. Dit zijn gegevens die je in een DPP kunt tegenkomen:
- Herkomst van het product. Denk aan de productnaam, het modelnummer, de productcategorie, de fabrikant, het land van herkomst en eerdere eigenaren als het product van eigenaar is gewisseld.
- Materiaalsamenstelling. De grondstoffen waarvan het product is gemaakt. Het DPP van een accu voor een elektrische auto vermeldt bijvoorbeeld lithium- en kobaltverbindingen.
- Productieproces. Naast materiaalgegevens kan een DPP informatie bevatten over de CO₂-voetafdruk van het product, het energieverbruik tijdens de productie en duurzaamheidscijfers in het algemeen.
- Sociale en ethische impact. Informatie over de sociale en ethische impact van het product, zoals arbeidsomstandigheden en fairtradecertificeringen.
- Onderhoud en reparatie. Gegevens over het demonteren, repareren of vervangen van onderdelen, zodat producten langer meegaan en er minder afval ontstaat.
- Recycling en afvoer. Instructies om het product op de juiste manier af te voeren, inclusief recyclingmogelijkheden.
- Levenscyclus van het product. Denk aan garantiegegevens, de verwachte levensduur en eventuele duurzaamheidscertificeringen.
Waarom wordt het digitaal productpaspoort verplicht in de EU?
Net als veel andere markten wereldwijd maakt de Europese markt een digitale transformatie door. De Europese Commissie voert het digitaal productpaspoort in als onderdeel van het Actieplan voor de circulaire economie, om duurzame productie en consumptie te stimuleren. Volgens de Commissie helpen de gedetailleerde gegevens in een DPP consumenten om betere aankoopbeslissingen te nemen, omdat producten transparanter worden.
De wettelijke basis is de Europese verordening ecologisch ontwerp voor duurzame producten (ESPR), die sinds juli 2024 van kracht is. Het digitaal productpaspoort wordt per productgroep verplicht, via aparte uitvoeringsregels. Het centrale EU-register voor productpaspoorten is sinds juli 2026 operationeel. Vanaf 18 februari 2027 is het paspoort als eerste verplicht voor bepaalde grote batterijen, zoals accu's voor elektrische voertuigen en industriële batterijen. Daarna volgen andere productgroepen, zoals textiel, ijzer en staal, aluminium, banden en meubels.
De doelen van de EU zijn onder meer:
- Circulariteit stimuleren. Een DPP ondersteunt hergebruik, reparatie en recycling met een volledige handleiding om producten uit elkaar te halen en een nieuwe bestemming te geven.
- Het vertrouwen van consumenten versterken. Transparante gegevens geven inzicht in de duurzaamheid en kwaliteit van een product. Klanten in de EU kunnen op basis van de duurzaamheidsgegevens in een DPP bepalen of een product bij hun waarden past.
- Greenwashing tegengaan. Bij greenwashing spelen bedrijven in op zorgen over het milieu met duurzaamheidsclaims die hun werkelijke milieu-impact verhullen. Een DPP gaat dat tegen door productinformatie te standaardiseren, zodat consumenten de milieu-impact van een bedrijf kritisch kunnen bekijken en kunnen controleren of het zijn duurzaamheidsdoelen haalt.
- Innovatie en nieuwe marktkansen creëren. Voldoen aan de DPP-regels kan innovatie aanjagen en nieuwe kansen bieden aan merken die veel waarde hechten aan ethische toeleveringsketens en duurzame productie. De Europese regels voor duurzame producten leiden duurzaam ingestelde klanten naar de juiste bedrijven.
Zo bereid je je voor op het digitaal productpaspoort
Nu steeds meer bedrijven met een digitaal productpaspoort gaan werken, moeten ze hun interne processen aanpassen aan de nieuwe wettelijke eisen. Zo bereid je je bedrijf voor:
1. Verdiep je in de regels voor het DPP
Bestudeer de DPP-regels en de uitvoeringsregels (gedelegeerde handelingen) die voor jouw sector gelden. Verkoop je elektronica, textiel of batterijen? Houd de veranderende eisen dan extra goed in de gaten. Als je hier serieus werk van maakt, voldoe je aan de regels en behoud je een voorsprong in je branche. Op de website van de Europese Commissie volg je de invoering van deze regels.
2. Zet geavanceerde systemen op om gegevens te verzamelen
Werk samen met aanbieders van digitale productpaspoorten om een gegevenssysteem op te zetten dat continu wordt bijgewerkt en je hele toeleveringsketen omvat.
Met hun hulp werk je DPP's op afstand bij via online databases, zodra er iets verandert in je productieproces. Analyses van je toeleveringsketen helpen je bovendien om efficiënter te werken en verstoringen beter op te vangen.
3. Kies slimme datadragers
Gebruik datadragers zoals QR-codes of RFID-tags (radiofrequentie-identificatie) om informatie op te slaan en te delen. Elke datadrager, zoals een enkele RFID-tag, kan een unieke identificatiecode voor een product bevatten. Consumenten en andere belanghebbenden bekijken de gegevens dan direct op een webpagina met gedetailleerde productinformatie.
4. Stem je waardeketen af op je DPP
Met een waardeketenanalyse optimaliseer je je bedrijfsactiviteiten en bouw je een voorsprong op. Door elke fase te analyseren, van de inkoop van grondstoffen tot de service na aankoop, voeg je waarde toe, worden klanten tevredener en word je winstgevender. Maak je waardeketen transparanter door samen te werken met leveranciers en logistieke partners, zodat jullie gegevens op elkaar aansluiten en voldoen aan de DPP-normen.
5. Houd rekening met het DPP bij nieuwe inkomstenbronnen
Gebruik de invoering van het digitaal productpaspoort om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren, bijvoorbeeld met verlengde garanties, reparatiesets of terugnameprogramma's. Voldoen aan de DPP-regels draagt bij aan een langere levensduur van producten. Tegelijk ontwikkel je verdienmodellen die aanslaan bij milieubewuste consumenten.
Veelgestelde vragen over het digitaal productpaspoort
Welke sectoren krijgen te maken met het digitaal productpaspoort?
Als eerste batterijen: voor accu's van elektrische voertuigen, lichte vervoermiddelen en industriële batterijen is het digitaal productpaspoort verplicht vanaf 18 februari 2027. Daarna volgen onder meer textiel, ijzer en staal, aluminium, banden, meubels en elektronica. Ook bouwproducten krijgen een eigen digitaal paspoortsysteem. Het DPP kan uiteindelijk ook andere sectoren raken waarin milieu en circulariteit een grote rol spelen.
Is het digitaal productpaspoort alleen in de EU verplicht?
De Europese Unie loopt voorop met het digitaal productpaspoort, maar het concept krijgt wereldwijd steeds meer aandacht als manier om duurzaamheid, transparantie en circulariteit te bevorderen.
Wat is een digitaal productpaspoort?
Een digitaal productpaspoort is een elektronisch dossier met gedetailleerde informatie over de levenscyclus van een product, zoals de herkomst, materialen, milieu-impact en instructies voor recycling of reparatie.
